Uzależnienie od alkoholu

Uzależnienie od alkoholu (alkoholizm)

Uzależnienie od alkoholu jako zaburzenie psychiatryczne czy jako choroba psychiczna rozpoznawane jest stosunkowo od niedawna. Wcześniej ludzie nadużywający czy uzależnieni byli przez społeczeństwa postrzegani jako „niepełnowartościowi”, „zdemoralizowani”, byli „wyrzutkami społeczeństwa”.

Czy rzeczywiście jest to choroba trwają dyskusje również obecnie, nawet wśród osób profesjonalnie zajmujących się tym problemem. A zatem co to jest choroba a zwłaszcza choroba psychiczna i czy uzależnienie jest chorobą psychiczną?

Choroba jest patologicznym stanem, zespołem zaburzeń funkcjonalnych organizmu, manifestująca się klinicznie ( czyli „na zewnątrz”, „widocznie”) pewnymi objawami. Choroba ma swój naturalny przebieg, co oznacza, że nieleczona skończy się tak a tak a pacjent z kolei będzie cierpiał na zaburzenia takie a takie w przebiegu tej choroby.

Choroba ma wreszcie swój czynnik sprawczy, mówimy etiologiczny.

Chorobę można też definiować jako brak zdrowia i z logicznego punktu widzenia, pomimo swoich ułomności ta definicja broni się całkiem dobrze.
Jest najlepiej przez ludzi rozumiana, definicję tę można „złapać” w lot. Oczywiście należy się zastanowić co to jest zdrowie a zwłaszcza co to jest zdrowie psychiczne aby móc odpowiedzieć na zadane wcześniej pytanie:”czy uzależnienie od alkoholu to choroba psychiczna”.

Czy uzależnienie od alkoholu cechuje się zespołem objawów?

-Tak, uzależnienie od alkoholu to zespół kilku objawów stwierdzanych na podstawie wywiadu od pacjenta podczas rozmowy z lekarzem. Dobrze jeśli lekarzem tym jest znający się na uzależnieniach psychiatra lub wykwalifikowany specjalista terapii uzależnień. Objawy uzależnienia zostały przez międzynarodowy zespół ekspertów umieszczone w Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób, w rozdziale V czyli rozdziale poświęconym chorobom i  zaburzeniom psychicznym (ICD-10).

Jakie są to objawy?

  1. Silne pragnienie lub poczucie przymusu przyjmowania alkoholu. Osoby podejrzewające, iż mają „problem z alkoholem” pytane przez lekarza czy odczuwają przymus picia często odpowiadają, iż nie odczuwają takiego przymusu. U uzależnionych jednak daje zaobserwować się poszukiwanie alkoholu, szukanie pretekstu do napicia się, wywoływanie sytuacji, których finałem często jest alkohol jak zabawy, spotkania towarzyskie lub przeciwnie: kłótnie, które potem są wytłumaczeniem sięgnięcia po alkohol. Niektóre osoby uzależnione mawiają, iż picie alkoholu jest dla nich czymś normalnym: np. piciem do obiadu, piciem do telewizji czy po prostu gaszeniem pragnienia.
  2. Trudności w kontrolowaniu picia lub kontrolowaniu zachowań związanych z alkoholem. Oznacza to, iż osoba nieuzależniona pije w sposób kontrolowany a osoba uzależniona w sposób niekontrolowany.Czym jest ta kontrola picia alkoholu? Jest przede wszystkim umiejętnością zakończenia picia przed ostatecznym „upiciem się”. Czy zatem każda osoba, której zdarzyło się upić jest uzależniona? Odpowiedź za chwilę.
  3. Zespół abstynencyjny, zespół z odstawienia, zespół odstawienny, zespół odstawienia to wszystko nazwy tego samego zespołu objawów, które są następstwem spożywania nadmiernych ilości alkoholu, z których to organizm własnymi siłami nie mógł się zdetoksykować i musiał w związku z tym wytworzyć mechanizmy kompensacyjne dzięki którym, pomimo stanu nietrzeźwości osoba mogła normalnie żyć. Nierzadko osoby pijące podczas tzw ciągu opilczego wykazują ilości alkoholu w organizmie odpowiadające mocnemu upiciu u osób pijących towarzysko. Są to wartości kilku promili. W związku z tym organizmy tych osób reagują rozregulowaniem na odstawienie. Te objawy abstynencyjne to:
    1. zaczerwienienie twarzy, które jest wynikiem:
    2. wzrostu ciśnienia skurczowego krwi oraz
    3. przyspieszeniem akcji serca
    4. wzmożona potliwość
    5. drżenie rąk, powiek, języka, czasem drżenie całych kończyn górnych i dolnych; uczucia „telepania” wnętrzności
    6. znaczne osłabienie
    7. bóle głowy
    8. nudności i wymioty; często podczas uporczywych wymiotów, już po opróżnieniu całego żołądka odruchy wymiotne nie ustępują (gdyż nie są wynikiem zatrucia a odstawienia alkoholu) i pojawiają się dolegliwe torsje, rwania mięśniowe, podczas których chory ma wrażenie, iż mógłby zwrócić całe wnętrzności
    9. zaburzenia snu pod postacią trudności w zaśnięciu oraz sen przerywany
    10. brak apetytu.
    11. Niepokój ( brak „usiedzenia na miejscu”, szukanie zwady, pobudzenie psychoruchowe, normalne sposoby na uspokojenie czy relaks jak lektura książki czy tv, muzyka nie pomagają)
    12. lęk (uczucie zagrożenia z nieznanej strony, poczucie, że „coś” zagraża, strach przed nieznanym zagrożeniem)
  4. Zmiana tolerancji na alkohol tj. jej wzrost (kiedy dla uzyskania tego samego rozluźniającego lub euforyzującego działania przyjmowane są coraz większe jego porcje lub gwałtowny spadek tolerancji na alkohol kiedy to uprzedni wieloletni alkoholizm stał się przyczyną niewydolności wątroby i osłabienia lub zaniku jej odtruwających funkcji)
  5. Spożywanie substancji pomimo oczywistych dowodów na jej szkodliwość. I nie chodzi tu tylko o wiedzę o szkodliwości alkoholu na organizm ale o wiedzę o szkodliwość picia jako takiego. np. kiedy danej osobie wiadomym jest, iż po alkoholu staje się agresywna, nieobliczalna a pomimo tego pije nadal. To np. dalsze picie pomimo wiedzy o tym, iż picie doprowadziło do poważnych strat jak np. utrata dzieci, pracy, mieszkania, prawa jazdy.
  6. Zawężenie zainteresowań, sposobów rozrywki czy relaksu do alkoholu. Osoba uzależniona coraz rzadziej czyta, śpiewa, tańczy, chodzi na spacery BEZ alkoholu a coraz częściej jej odpoczynek, praca bądź wolny czas związane są z alkoholem. Bywa, iż na szukanie alkoholu lub środków na niego przeznaczanych osoba uzależniona traci coraz więcej  czasu i pieniędzy.

Czy uzależnienie od alkoholu ma swoją przyczynę lub czynnik etiologiczny?

-Nie odkryto dotychczas jednego czynnika odpowiedzialnego za uzależnienie od alkoholu. Nie można kategorycznie stwierdzić dlaczego dana osoba uzależniła się od alkoholu. Nie są znane konkretne geny odpowiedzialne na ten zespół objawów. Można natomiast, na podstawie praktyki, obserwacji i badań kohortowych (badań na dużych grupach badanych) stwierdzić, iż posiadanie ojca uzależnionego od alkoholu wiąże się z częstszym występowaniem uzależnienia u mężczyzn. Można stwierdzić także, iż spożywanie dużych ilości alkoholu doprowadza do powstania uzależnienia, można także powiedzieć, iż im większe przyzwolenie na picie alkoholu w środowisku, pracy, domu, towarzystwie tym większa szansa na to, iż dana osoba „się uzależni”. Alkohol w przeciwieństwie do narkotyków czy leków uzależniających jak pochodne makowca albo benzodwuazepiny (popularne leki nasenne i uspokajające) nie uzależnia od razu. Nie uzależnia nawet po tygodniach czy miesiącach.
Cechy zespołu uzależnienia jakie wymieniono powyżej daje się zaobserwować po kilku latach od rozpoczęcia intensywnego picia.

Jaki przebieg ma alkoholizm?

-W początkowym okresie picia osoba pijąca pije go coraz częściej i w coraz większych ilościach, tak, iż wykracza to poza utarte w danym społeczeństwie normy ale może swoje picie kontrolować. To okres tzw. nadużywania lub mówiąc językiem medycznym picie szkodliwe. W tym czasie daje się jednak zauważyć, wzrost tolerancji i początkowe negatywne skutki picia alkoholu jak np. niewywiązywanie się ze swoich obowiązków. W okresie późniejszym, podczas pełnoobjawowego uzależnienia dają się zaobserwować wielodniowe (kilka tygodni a nawet miesięcy) okresy ustawicznego picia. Dają się zaobserwować pierwsze szkody zdrowotne jak np. nadwyrężenie wątroby. W końcowym okresie nieleczonego uzależnienia dochodzi do tak poważnych zmian, iż osoba uzależniona umiera.

Czy zatem uzależnienie to choroba?

-Uzależnienie nie jest chorobą. Uzależnienie jest zespołem cech/objawów jakie przejawiają pacjenci uzależnieni.

Dlaczego zatem uzależnienie jest leczone, czasem nawet przymusowo? Dlaczego uzależnieniem zajmują się lekarze?

-Dlatego, że nieleczony zespół uzależnienia nieuchronnie prowadzi do śmierci a szkody wyrządzane sobie i najbliższemu otoczeniu są tak znaczące, że przynoszą cierpienie wielu osobom.

Jakub Mędrek

prawa autorskie zastrzeżone